NUMERUS

Program TOPO2000 generujący mapę topograficzną w układzie PL-2000

Zobacz także
Plik instalacyjny - plik typu setup.exe (zawiera również dokumentację), 400 kb
Dokumentacja programu - plik pdf, 160 kb
Ceny i sposób zakupu programów

Program pozwala rozwiązać swojego rodzaju paradoks, który od pewnego czasu panuje w geodezji polskiej. Otóż zgodnie z przepisami podstawową jednostką katalogowania i ewidencji danych geodezyjnych jest arkusz mapy w skali 1:10000 w układzie współrzędnych PL-2000. Problem polega jednak na tym, że polska służba geodezyjno-kartograficzna nie produkuje żadnych map topograficznych w układzie PL-2000, co dotyczy również skali 1:10000. Mapa topograficzna w takiej skali dostępna jest natomiast w układach "1965" i "1942" lub najnowsza w układzie "1992". W tej sytuacji mapa topograficzna w układzie PL-2000 jest mapą czysto wirtualną, mimo że ustawodawca przewidział dla niej algorytm podziału na arkusze oraz metodę oznaczania ich godłem.

Ktoś zapyta na czym polega więc problem skoro jednak są jakieś mapy topograficzne w skali 1:10000?
Chodzi głównie o to, że te inne mapy są pocięte na arkusze w zupełnie inny sposób niż przewiduje to układ PL-2000, ich siatka kilometrowa jest niezgodna z układem PL-2000 a osie układu współrzednych skręcone w stosunku do osi układu PL-2000. Dla turysty są to oczywiście różnice bez znaczenia, natomiast w zastosowaniach profesjonalnych jest to sytuacja nie do zaakceptowania.

Poprzednio, gdy obowiązywał układ współrzędnych "1965" sytuacja była prosta i logiczna - jednostką ewidencji był też arkusz mapy w skali 1:10000, a wydrukowany egzemplarz każdego arkusza takiej mapy topograficznej można było uzyskać w składnicy map, ponieważ pokrycie obszaru kraju tą mapą wynosiło 100%.

W tej sytuacji wykonawca na przykład osnowy szczegółowej ma dodatkowy problem. Przepisy obligują go, żeby zastosował numerację punktów odniesioną do arkuszy mapy w układzie PL-2000 oraz dostarczył takie mapy przeglądowe osnowy, natomiast powstaje trudna kwestia pozyskania odpowiednich podkładów topograficznych.

Przy odpowiednim nakładzie pracy jest to oczywiście problem do rozwiązania. Można skompletować odpowiedni zestaw dostępnych rastrów map źródłowych pokrywających obszar zainteresowania, a następnie przy pomocy programu GIS-owskiego dokonać odpowiedniej konwersji układów współrzędnych i "pociąć" zestaw na standardowe arkusze w układzie PL-2000. Ale wbrew pozorom wcale to nie jest takie proste, ponieważ krój sekcyjny układu PL-2000 jest zasadniczo odmienny od kroju sekcyjnego innych map. W tej sytuacji chcąc skompletować jeden arkusz mapy w układzie PL-2000 potrzebujemy odpowiednie fragmenty czterech arkuszy mapy w układzie "1965" albo sześciu arkuszy mapy w układzie "1942" lub "1992". Pracy jest więc sporo, zwłaszcza jeżeli wykonywany obiekt dotyczy większego obszaru, na przykład całego powiatu, zawierającego zazwyczaj kilkadziesiąt arkuszy.

Problemy znacznie się powiększają, jeśli zechcemy zadbać o najlepszą aktualność podkładu topograficznego. Trzeba zrobić rozeznanie jaki rodzaj map jest dostępny dla naszego obszaru i jaki rok wydania ma każdy z arkuszy. Następnie dla każdego arkusza wynikowego wybrać odpowiednie fragmenty ale z tych map źródłowych, które mają najmłodszy rocznik. Nie da się tego zrobić tylko w oparciu o najnowszą mapę w układzie "1992", ponieważ pokrycie kraju taką mapą jest bardzo małe. Tak więc, jeśli mamy pecha to może się okazać, że arkusz wynikowy trzeba będzie skomponować z trzech rodzajów zupełnie innych map, każdy o odmiennym rodzaju współrzędnych i związaną z tym specyfiką.

Poza tym szkoda, żeby tego rodzaju dodatkowe nakłady pracy kartograficznej ponosił każdy wykonawca prac geodezyjnych, dla którego mapowe podkłady topograficzne są potrzebne pomocniczo, tylko do właściwego zaprezentowania wyników innego asortymentu prac.

Rozwiązaniem takich problemów jest prezentowany tu program TOPO2000, który umożliwia wygenerowanie przy pomocy Geoportalu rastra dowolnego arkusza mapy topograficznej w układzie współrzędnych PL-2000 oraz skali 1:10 000. Program zajmuje się kwestiami matematycznymi i organizacyjnymi natomiast z serwera WMS Geoportalu pobierana jest treść topograficzna, która może pochodzić z następujących rodzajów źródłówych map topograficznych w skali 1:10 000:

Geoportal odpowiada za to, że zawsze aktualna jest nowsza treść i zasłania ona treść starą, dzięki czemu zawartość generowanego arkusza mapy jest skomponowana z wyżej podanych map źródłowych tak, żeby użytkownik uzyskał najnowszą, dostępną treść mapową. Jeżeli arkusz w całości znajduje się wewnątrz obszaru pokrytego najnowszą mapą uzyskamy produkt jednorodny. W przeciwnym wypadku będzie to swojego rodzaju patchwork rodzajów map - mapa spójna pod względem szczegółów terenowych, ale złożona z dwóch lub więcej rodzajów opracowania różniących się czasem, szatą graficzną, starą siatką kilometrową etc.
Taka sytuacja jest przedstawiona obok na zrzucie ekranu z fragmentem arkusza, gdzie widać jak kolorowa część pochodząca z nowej mapy wyraźnie odcina się od ubogiej kolorystycznie pozostałej, starszej treści.
Ze względu na odmienność i nie pokrywanie się kroju sekcyjnego układu PL-2000 z krojem sekcyjnym układów "1992", "1965" i "1942", mogą zaistnieć przypadki, że na jednym arkuszu wynikowym uzyskamy kompozycję fragmentów pochodzących z dwóch, a nawet trzech rodzajów map źródłowych. Z tego samego powodu każdy wynikowy arkusz mapy w układzie PL-2000 z założenia składa się z fragmentów czterech arkuszy mapy w układzie "1965" lub fragmentów aż sześciu arkuszy mapy w układzie "1992" lub "1942".

Jedyną informacją jaką program potrzebuje od użytkownika zainteresowanego pozyskaniem rastra konkretnego arkusza mapy to godło tego arkusza. W przypadku, gdy użytkownik nie zna godła, program oferuje możliwość jego ustalenia na podstawie przybliżonych współrzędnych geograficznych φ, λ albo współrzędnych płaskich X,Y znanego punktu terenowego.

Raster obejmuje obszar terenu o wielkości 8x5 km. Niezależnie od rodzaju map źródłowych arkusz jest zorientowany tak, aby jego brzegi pokrywały się liniami prostokątnego układu współrzędnych i były równoległe do osi X,Y układu współrzędnych PL-2000. Domyślnie arkusz mapy zostaje wyposażony też w siatkę kilometrową, ale użytkownik ma możliwość zrezygnowania z wkreślania takiej siatki na mapie.

Uzyskana mapa może być przydatna w zastosowaniach geodezyjnych lub branżach pokrewnych. Może być też wykorzystana do nawigacji w aplikacjach posługujących się rastrami. Program generuje plik kalibracyjny typu *.map lub *points, dzięki którym raster uzyskuje gotową kalibrację w programie OziEksplorer lub QGIS.

Copyright© NUMERUS Wiesław Kozakiewicz www.numerus.net.pl